Nationaal Ambtenarencongres 2025:

Van geitenpad naar snelweg: train je brein voor tegenspraak

Gertie Verreck

Een collega heeft kritiek. Rationeel weet je: dit is waardevol, nieuwe perspectieven maken ons team beter. Maar toch voel je weerstand. Je twijfelt, stelt uit, of schiet in de verdediging. Herkenbaar? Dat komt doordat er in je hoofd drie breinsystemen met elkaar vechten. En het goede nieuws? Je kunt je brein trainen om hier anders mee om te gaan.

Gertie Verreck, directeur bij het BCL instituut en expert op het gebied van brein en gedrag, neemt de deelnemers van haar workshop mee in de fascinerende wereld van onze hersenen en laat zien hoe je nieuwe wegen kunt aanleggen voor betere communicatie.

Je brein is plastisch

“Je brein is trainbaar, net als een spier,” opent Verreck. “Met 86 miljard neuronen en tot 200.000 verbindingen per neuron zit er enorm veel rek in ons brein.” Ze vervolgt: “Elke keer dat je iets nieuws leert, maak je nieuwe verbindingen. Het probleem met deze verbindingen is dat je het pad vaker moet belopen om het tot een sterke verbinding te maken. Als je iets voor het eerst doet, is dat een geitenpaadje. En zoals bij geiten, als je er niet meer overheen loopt, groeit het gras de volgende dag weer dicht.”

Maar hoe vaker je iets doet, hoe sterker die verbinding wordt. Van geitenpad naar zandpad naar uiteindelijk een snelweg. Dit geldt ook voor tegenspraak. Hoe vaker je het oefent, hoe makkelijker het wordt. Het vergt alleen tijd en herhaling.

Drie breinen in gevecht

Het denkbrein: Dit is de manager in je hoofd. Rationeel, vooruitkijkend, maar ook het zwakste systeem. Dit brein zegt: “Ja top, tegenspraak geeft me meer perspectieven!”

Het emotiebrein: Dit stuk van je brein is veel sterker en vraagt constant: “Wat levert dit mij op?” Dit brein bevat je amygdala, de alarmcentrale die scant op gevaar. Op het moment dat die amygdala op hol slaat, functioneert je denkbrein minder. Je wordt negatiever en minder open minded.

Het gewoontebrein: Dit brein voert aangeleerde routines uit. Welke patronen heb jij als het om tegenspraak gaat? Stel je vaak uit? Ga je in de verdediging? Deze snelwegen zijn al aangelegd en moeilijk te veranderen.

Train nieuwe snelwegen

Elk deel van het brein kan je op verschillede manieren trainen om met tegenspraak om te gaan. Verreck geeft concrete tips per breinsysteem:

Voor je denkbrein:

Bouw schakeltijd in. De strijd speelt eerst in je eigen hoofd. Geef je brein “sudder en stooftijd” om te verwerken wat er gebeurt. Wat voelt er moeilijk? Waar kom je tegenaan? En check daarnaast je eigen overtuigingen: Wat je denkt te zien, is vaak gekleurd door je bril. Probeer eens vanuit een ander te kijken.

Voor je emotiebrein:

Word dopamine dealer. Waardeer tegenspraak expliciet: “Fijn dat je meedenkt”, “Dank voor je input”. Ons emotiebrein loopt op waardering en beloning en maak dan dopamine aan. Doe dit naar een ander maar vooral ook voor jezelf! Vier dat je die moeilijke stap hebt gezet. De kritische bril hoeven we niet te trainen, die is er al. De positieve bril wel.

Voor je gewoontebrein:

Oefen, oefen, oefen. Leg nieuwe routes aan. En nodig tegenspraak expliciet uit. “De deur staat altijd open” is niet genoeg. Plan bijvoorbeeld in dat je na elke meeting actief vraagt: “Welk perspectief missen we nog?”

Het kost geen tijd, het bespaart tijd

“Mensen denken vaak dat stilstaan tijd kost,” zegt Verreck. “Maar het tegendeel is waar. Tijd nemen om te reflecteren voorkomt juist dat je steeds op je oude snelweg terechtkomt.” Zoals ze zelf zegt: van geitenpad naar snelweg gaat niet vanzelf. Maar met bewuste oefening train je je brein om anders om te gaan met tegenspraak. En dat maakt het verschil!

Er waren nog veel meer leuke sessies, selecteer hier een andere pagina: